Sultanahmet Adliye Sarayı’yla Klodfarer Sokağı arasında bulunan İbrahim Müteferrika parkı ; parke taşlarıyla, yeşil alanıyla ve banklarıyla betonarme binaların arasında kendi halinde duruyor. Ama bir pazar sabahı Divanyolu’nun keşmekeşinden uzaklaşıp sessizliği dinlediğinizde, burayı parktan çok bir “boşluğa” benzetiyorsunuz. Tarihe günübirlik bir parantez açabileceğiniz ve kenarına geçip 40 odalı masaldan saray düşleyebileceğiniz bir boşluğa?

Borular,  gri metal yapı ve İbrahim Müteferrika?nın heykeli boşluğun sürekli sakinlerinden. Borular ve metal yapı neyin nesi diye sorulabilir. Borular parkın altındaki sarnıcı havalandırmak için metal yapı ise sarnıca  giriş için yapılmışlar.

Bizans döneminde bu  parkın üzerinde bir saray vardır. Roma’dan gelen Philoksenos, sarayın su ihtiyacını karşılamak için hemen altına bir sarnıç yaptırır. Sarnıca Fileksenus Sarnıcı  (Sarayı yapan kişinin adı) denmesi bu yüzdendir. Osmanlı ise buraya, birbiri üzerine bindirilen anlamına gelen “Bindirek” der önce. Zamanla da sütunların çokluğundan olsa gerek (tam 224 tane) “Binbirdirek” diye anar olur.

Sarnıcın üzerine 16’ncı yüzyılın sonlarında Vezir Kara Fazli Paşa bir saray yaptırır. O ölünce de saray, kızı Gevher Hanım’a kalır. Ardından burası kimilerine göre bir aşkhaneye, kimilerine göre de bir batakhaneye dönüşür, Gevher Hanım’ın maharetli ellerinde.

Gevher Hanım her gün saraydaki birbirinden güzel cariyelerden birini dışarıya gönderir; çarşı pazar dolaştırarak paralı adamlar avlatır, daha sonra da adamları sarayında ağırlayarak yedirip içirip eğlendirir ve birbirinden güzel cariyelerin koynuna gönderir. Buraya kadar saray aşkhanedir. Batakhane faslı da bundan sonra başlar.

Eğlencenin sonunda haliyle adamların cebinde para kalmaz. İş beş parasız  kalmakla bitse iyi. Gevher Hanım bırakır mı felekten bir gün çalmanın hesabını yapan zavallıcıkların yakasını. Tabiki de bırakmaz.

Soyulan adamlar, doğal bir zindan olan sarnıçın karanlık, soğuk ve rutubetli odasına atılır. Öldürülmek için değil tabii; ceplerindeki mühürleri alıp sahte evrak düzenleyerek yakınlarından para sızdırmak için. Sızdırılacak parası çok olanlar uzun yaşar Binbirdirek Sarnıcı’nda. Parası kalmayanlardan ise bir daha haber alınamaz  zaten.

Bir pazar sabahı kahve içmek için uğradığım Binbirdirek Sarnıcı’nda; Fileksenos’u, Gevher Hanım’ı, kadın denilen tutkunun peşinde koşup belki soğuktan donarak, belki de rutubetten çürüyerek ölen hemcinslerimi ve onların Gevher Hanım’a ettikleri bedduaları düşünmeden edemedim. Belki bu meçhul adamların bedduası tuttuğundan, Tayyarzade denilen biri ihbar eder durumu IV. Murat’a.

Hikayenin bundan sonrasını da tahmin edilebilir herhalde. IV. Murat, Gevher Hanım’ı kendi eliyle öldürür. Birbirinden güzel cariyeleri de idam ettirir.

Boşluğun hikayesi bu trajediyle bitmez  tabii. Esas trajedi, tüm bu olaylardan sonra İstanbul’un başının belası haline gelecek yangınlar olur.

1660’da yaşanan Ayazmakapısı yangınında yanar Fazli Paşa Sarayı.

Onun yerine yapılan, bir süre de defterdarlık olarak kullanılan ahşap konak da 1865 Hocapaşa yangınında kül olur. İstanbul’daki birçok ahşap konak gibi…

 Hamiş: Bu yazım 2010 yılının Mart ayında Milliyet Gazetesinde yayımlanmıştı. Yazıya ulaşmak istiyorsanız link: http://cadde.milliyet.com.tr/2010/03/18/HaberDetay/1212767/BiR_iSTANBUL_MASALI

Adres: Binbirdirek Sarnıcı Sultanahmette bulunuyor. Sultanahmet Adliyesinin üst tarafında.

Yorum yapmak istermisiniz?

Hazırlamış olduğum bilgi yarışması uygulamasını Google Play'den indirin ▼
------------------------------------------------------

——————————————————-

İstanbul’u eğlenerek öğrenin

———————————————————-

———————————————————–

———————————————————–

————————————————————

———————————————————-

———————————————————-

———————————————————

———————————————————

———————————————————

——————————————————–

————————————————————

——————————————————–

———————————————————

———————————————————–

——————————————————-

———————————————————–

E-mail adresinizi yazın

yeni yazılar posta adresinize gönderilsin
(E-posta adresinize gönderilen linki tıklamayı unutmayın)

——————————————————–

————————————————————

YAZI ETİKETLERİ

———————————————————-

———————————————————

—————————————————————-

Bu sitede emeğe saygı esastır

_______________________________________